Gjuha ofron zgjedhjen e fjalëve dhe fjalive (diksionin dhe sintaksën). Autori mund të pëdori figura që devijojnë prej gramatikës: tropet, skemat, dhe figurat e mendimit. Kompozimi përmbledhë ritmin, arkitekturën e emocioneve, dhe rendin e elementeve.
Diksioni: Zgjedhja e fjalëve
Zgjedhja e fjalëve e frazave në ligjratë e shkrim me cak efektivitetin e kumtit mbë një audiencë të caktuome.
Etimologjia (latinizmat, otomanizmat, dhe fjalët shqipe) si mjet semantik dhe stilistik
Sintaksa: Struktura dhe Gjatsia e Fjalive
Kompleksiteti, tipet, gjatsia, dhe struktura e klauzave indikojnë edhe stilin edhe kuptimsinë e fiksionit dhe jofiksionit (trillsisë/jotrillsisë).
Me qenë autor do të thotë me nxanë zêjen e ndërtimit të fjalisë dhe me ngulmua që fjalia të rrjedhi në rrjedhë të vet, duke shpresua që edhe lexuesi do të përfshihet në këtë rrjedhë; pa e ditë që e mori rrjedha, pa e ditë se ku do të përfundojë, por se kur të arrij atje do të gjejë diçka të ré.
Tropet:Devijimi prej Kuptimit të Fjalëve
Tropet janë mostra kuptimore që devijojnë prej kumtimit literal të fjalës me cak ndikimin e proceseve mendore të dëgjuesit. Të tilla janë: antiteza, apostrofi, eufemizmi, hiperbola, ironia, litota, metafora, metonimia, oksimoroni, paradoksi, paronomazia (loja e fjalëve), perifraza, personifikimi, simileja, sinaesthezia, e të tjera.
Skemat: Devijimi prej Rendit të Fjalëve
Skemë quhet devijimi artistik prej rendit tipik a konvencional të fjalëve në një frazë a fjali. Në këtë kategorí përfshihen: balanca, paralelizmi, rendi i fjalëve në shprehje a fjalí, heqja ose fshimja e fjalëve a njësive që nënkuptohen prej rrethanave kumtore, përsëritja, e të tjera.
Balanca: njëna prej skemave kryesore që ndihmon në zhvillimin e stilit
Figurat e Mendimit – Devijimi prej të Menduomit Tipik
Ndërsa tropet devijojnë prej kuptimit të fjalëve dhe skemat prej rendit të fjalëve, figurat e mendimit devijojnë prej mënyrës tipike të të menduomit, p.sh., ndërsa fjalia jep një idé që duhet kuptua ashtu siç shkruhet, ironia jep një fjalí, ideja e të cilës duhet marrë përspjektazi. Në këto rrethana, ironia âsht figurë mendimi. Por, si një fjalë e vetëme, p.sh., ‘mirë’ kur nënkupton ‘keq’ ajo âsht trope.
Kompozimi
Kompozimi âsht pjesa ku ritëmi, arkitektura emocionale e intelektuale, dhe renditja e elementeve kumtuese ndërveprojnë me cak krijimin e një narrativi ku spikasin vrulli, pezullimi, ndjenjat bindëse, rrjedha grishëse, pashmangshmënia tragjike, përshkallzim komik, qetësia meditative, e të tjera.